R1a Haplogrubu Hakkında Bilgi

Underhill ve diğerleri, topladıkları verilere dayanarak R1a1 haplogrubunun Asya ve Avrupa'daki dağılımını gösteren uzamsal bir harita hazırlamıştır. Haritadaki siyah noktalar örnek alınan toplulukların tahmini mekanlarını göstermektedir. (Underhill 2009)

R1a haplogrubu, günümüzde Orta Asya, Batı Asya, Güney Asya ve Doğu Avrupa’da yoğun miktarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. R1a (M420)’nin yaşı 22.000 yıl olarak tahmin edilmektedir.(1) R1a haplogrubunu Türkî, İranî, Avrupalı, Fin-Ugor, Semitik, Kafkasyalı ve Dravid vb halkların hepsinde çeşitli oranlarda görmek mümkündür. Bu durum R1a haplogrubunun çok yaşlı olması ve geniş bir alana yayılmasıyla ilgilidir. Ancak Türklerde görülen R1a dalları, temelde diğer halklardan farklılık gösterebilir. Benzerlik gösteren dallar ise tarihî veya tarih öncesi süreçlerle bağlantılıdır.

COĞRAFİ KÖKEN

R1a haplogrubunun, 22.000 yıl önce R1’den ayrıldığı tahmin edilmektedir. Genel kabul, R1 haplogrubunun günümüzden 26.500 yıl önce Sibirya‘da ortaya çıktığı yönündedir. Nitekim Baykal Gölü yakınlarında bulunan Ma’lta boy, R1 haplogrubu örneği olarak bunu açıkça göstermektedir.

24.000 yaşındaki “Mal’ta boy” adlı Paleolitik R1 örneği, otozomal genetik yapı itibariyle de Kafkasoid (West Eurasian) özelliklere sahiptir (Raghavan 2013). Çeşitli kalkülatörler ile incelendiğinde Mal’ta örneğinin, Amerikan yerlileriyle de kısmen akrabalık taşıdığı görülmektedir. Ancak Mal’ta örneğinin, Moğollara özgü diyebileceğimiz komponentleri taşımadığını görmekteyiz. Bu durum o bölgenin Paleolitik dönemde farklı bir genetik yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Mal’ta örneği aynı zamanda Güney Asyalılar ve Doğu Avrupalılara özgü bazı komponentleri de barındırmaktadır.

Mal’ta örneğinin otozomal DNA yapısı çeşitli kalkülatörlere göre hesaplandığında en çok benzediği günümüz halkları ve yakınlık düzeyleri:

CALCULATOR POPULATION DISTANCE
MDLP K=12 TTR (Tatar) 12,59
MDLP K=12 KM (Komi) 21,27
MDLP K=12 NRUS (North-Russian) 28,92
World9 Aleut (Eskimo) 30,54
MDLP K13 Ultimate Tajik_Shugnan 31,72
MDLP K13 Ultimate Udmurd 32,11
HarappaWorld Chuvash 32,35
Dodecad V3 FIN (1000Genomes) 32,80
Dodecad V3 Finnish (Dodecad) 32,90
HarappaWorld Tajik 36,18
MDLP K23b Tuba 50,90
MDLP K23b Mansi 51,86

Mal’ta örneği, Baykal Gölünün batısında günümüzden 15-25 bin yıl öncesine dayanan Mal’ta-Buret’ kültürüne mensuptur. O kültürde mamut dişlerine çizilmiş kuş, yılan ve mamut resimleri mevcuttur. Buluntulara bakarak bu insanların Üst Paleolitik dönemde mamut avcısı oldukları düşünülmektedir. R1’in o bölgeye Üst Paleolitik dönemde güneyden mi geldiği, yoksa bir kolunun güneye (Hindistan’a) inerek R2 kolunu mu oluşturduğu, yine daha sonraki bir kolun batıya hareketle R1b dalını mı oluşturduğu henüz bir soru işaretidir. Holosen dönemden itibaren R1a’nın Sibirya’dan batıya doğru hareket ettiği düşünülmektedir. 

Diğer bir Üst Paleolitik Çağına ait Sibiryalı R1 örneği ise Afontova Gora-2 adıyla bilinmektedir. Afontova Gora-2 de genetik yapı itibariyle Mal’ta Boy örneğine benzemektedir. Her iki örnek de Sibirya’da bulunan 45.000 yıllık Ust’-Ishim (K y-haplogrubu) örneğinden sonraki en eski paleolitik örneklerdir. R1’den daha eski olan 45 bin yıllık K haplogrubu mensubu Ust’-Ishim adamının Ural eteklerinde bulunması, R1’in Sibirya’da ortaya çıkmış olabileceğine bir delildir. 

Bu bilgilere bakıldığında R1a haplogrubunun genel olarak kuzeyde Üst Paleolitik çağında Kuzey Asya ve Doğu Avrupa arasında hareket eden avcı toplayıcılar oldukları düşünülmektedir.  

Yazımızda diğer görüşlere de yer verecek olursak, R1a haplogrubunun, Güney Asya (Hindistan), Güney Orta Asya (Pakistan-Afganistan), Güney Sibirya, Orta Asya, Doğu Avrupa (Karadenizin kuzeyi) veya Balkan kökenli olabileceği konusunda çeşitli görüşler mevcuttur. Ancak Mal’ta örneğinden hareket edilecek olursa Sibirya kökenli olabileceği ihtimali daha kuvvetli gibi görülmektedir.

Neolitik dönemde R1a’lıların Karadenizin kuzeyine geçtikleri, oradan Kafkasya’yı aşarak Anadolu ve İran coğrafyasına indikleri tahmin edilmektedir. Diğer bir kolun ise Hindistan, Pakistan ve Afganistan dolaylarına indiği ve yine İran’a doğru yayıldığı tahmin edilmektedir.  

Yaşam Tarzı

Arkeolojik çalışmalara göre, R1a haplogrubu mensupları Paleolitik ve Neolitik dönemlerde avcı toplayıcı topluluklar olarak bilinmektedir. Avcı toplayıcı halklar, tarım ve hayvancılıkla uğraşmayan, yabani bitkileri toplayıp yabani hayvanları avlayan toplumlar şeklinde tanımlanabilir. Bu tür toplumlar için ormanlık alanlar daha elverişlidir.

Neolitik dönemde hayvancılıkla uğraşan pastoralist göçebelerin ve tarımı yayan erken dönem çiftçilerin Avrupa ve Sibirya’ya kadar yayılması veya avcı toplayıcı gruplarının güneye (Orta Asya’ya) inip pastoralist J2’lilerle kaynaşmasıyla birlikte, avcı toplayıcı yaşam tarzlarını terk etmeye başladıkları tahmin edilmektedir. Bu bağlamda, N, Q ve R grubu avcı toplayıcı toplulukların, tekerleği bulan ve koyun/keçi vb hayvanları evcilleştiren J2 grubu göçebelerle buluşması ve bilahare G1, J1, L, C2 vb çeşitli haplogruplara mensup göçebe grupların da Orta Asya’da bu gruplarla kaynaşmasıyla Ön Türk kültürünün oluştuğu düşünülebilir (Shou 2010). Ön Türklerin oluşumu konusunda başka önermelerimiz de olmakla birlikte bunu da bir varsayım olarak belirtmekte fayda görüyoruz. Yine yakın dönemde Karahitay ve Moğolların istilası ile C ve O3 haplogruplarının diğer haplogruplar (G, J, L, N, Q, R) ile karışımı neticesinde Kazakların oluştuğu da bilinmektedir. Sürece dilbilimsel olarak yaklaştığımızda, bu tür kaynaşmaların tarih boyunca dilin yapısını da etkilediğini ve yeni şive veya lehçelerin oluştuğunu belirtebiliriz. 

Doğu Avrupa ve Orta Asya’da yaşayan İskitlerin de ağırlıklı olarak R1a haplogrubuna mensup oldukları düşünülmektedir. Bu bağlamda bazı çevrelerce R1a haplogrubunun, bütünüyle Hint-Avrupalı veya Ön Türk olarak görülmesi tamamen politik ve ideolojik bir yaklaşımdır. Bu nedenle objektif ve bilimsel bir dille yaklaşmayı tercih ediyor ve şöyle bir özet yapmakta fayda görüyoruz: “R1a haplogrubu, Holosen dönemden itibaren veya daha öncesinde, Sibirya’dan Avrupa ve Asya’ya yayılmaya başlamıştır. Avcı toplayıcı R1a’lılar, gittikleri mekanlarda kaynaştıkları topluluklarla birlikte yeni halkların ve dillerin oluşumuna katkıda bulunmuşlardır. Bir kısmı Ön Türklerin, bir kısmı Ön Hint-Avrupalıların ve bir kısmı da Fin-Ugorların oluşumunda yer almıştır. Dilbilimcilere göre bir çok dil ailesinin son 10 bin yılda oluştuğu varsayımı temel alınırsa, dil ailelerinden daha eski olan bir haplogrubu, belirli bir dil ailesinin atası olarak göstermek sizce ne kadar bilimsel olur?”

COĞRAFİ DAĞILIM

R1a haplogrubu, Güney Asya, Orta Asya, Batı Asya ve Avrupa’da önemli oranlarda görülür. R1a haplogrubunun görüldüğü halklar ve bölgeler oranlarıyla birlikte yazımızın sonuna eklenmiştir. Aşağıda Underhill ve diğerlerinin 2009 yılında yaptıkları araştırma neticesinde hazırladıkları R1a haritası yer almaktadır:

Underhill ve diğerleri, topladıkları verilere dayanarak R1a1 haplogrubunun Asya ve Avrupa'daki dağılımını gösteren uzamsal bir harita hazırlamıştır. Haritadaki siyah noktalar örnek alınan toplulukların tahmini mekanlarını göstermektedir. (Underhill 2009)

Underhill ve diğerleri, topladıkları verilere dayanarak R1a1 haplogrubunun Asya ve Avrupa’daki dağılımını gösteren uzamsal bir harita hazırlamıştır. Haritadaki siyah noktalar örnek alınan toplulukların tahmini mekanlarını göstermektedir. (Underhill 2009)

Asya Kıtasındaki Dağılımı

R1a haplogrubunun Asya’daki coğrafi dağılımının, geçmişe nazaran farklılık gösterdiği tahmin edilmektedir. R1a haplogrubunun Paleolitik çağında Sibirya’da en baskın haplogrup olduğu tahmin edilebilir. Ancak günümüzde Sibirya’nın güneyinde yer yer görülse de yakın dönemdeki Karahitay ve Moğol İstilaları neticesinde bölgenin genetik yapısının değiştiği dikkate alınabilir. Nitekim, Moğol istilasına en çok maruz kalan coğrafya olarak tabir edebileceğimiz Kazakistan ve Moğolistan’da R1a oranı (%1-3 arasına) düşmektedir. Ancak R1a’nın Orta Asya’da özellikle Kırgızistan ve Tacikistan’da %63 ile tavan yaptığını görmekteyiz. R1a’nın tavan yaptığı diğer bir topluluk ise %39 ile Rusya’nın Altay bölgesinde yaşayan Altaylılardır. Ancak Tuvalılarda bu oranın %7’ye düştüğü görülmektedir (Underhill 2009). Bunlara ilave olarak R1a oranı, daha farklı çalışmalarda farklılık gösterebilmektedir. 

R1a haplogrubu Asya kıtasında genel olarak, Altay Cumhuriyeti, Kırgızistan, Tacikistan ve Pakistan çevresinde yoğunluk göstermekle birlikte, Doğu Türkistan, Özbekistan, İran, Afganistan ve Kuzeybatı Hindistan’da yine en çok görülen Y-DNA haplogrupları arasında yer almaktadır.

Mevcut çalışmalara göre R1a haplogrubunun İran’ın kuzeyinde, Türkmenistan, Kazakistan ve Moğolistan’da oran olarak %3’ün altına düştüğü görülmektedir. R1a haplogrubuna, Çin’in kuzeyinde Moğol ve Türk kökenli halklarda %1-5 arası oranlarda rastlanmakta; Doğu Türkistan’da ise Uygurlar, Özbekler, Kırgızlar ve Taciklerde ise yüksek oranlarda görülmektedir.  Yine Batı Asya’ya ilerledikçe R1a oranı İran, Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye’de %3 ile %5 arasında seyretmektedir. R1a haplogrubu, Özbekistan’da %13 (Underhill 2009) ve %32 (Zerjal 2002) arasında seyretmektedir. Bu oranlar Türkmenistan’da %4’e (Zerjal 2002) düşmektedir. İran’ın kuzeyinde %3’e (Regueiro 2006) düştüğü görülürken, güneyinde %16’ya (Regueiro 2006) yükselmektedir.

Pakistan’da bölgelere göre farklılık arz eden R1a, en fazla %71 ile Mohana adlı kabilede görülmektedir. Bu oran Brahuilerde %35’e düşmektedir (Underhill 2009). Diğer bir çalışmaya göre R1a, Pakistan genelinde %26 oranında görülür (Sengupta 2006). Hindistan’daki Dravidlerde R1a haplogrubu %11 oranında görülürken, Hint-Avrupalı gruplarda bu oran %32’ye çıkmaktadır (Sengupta 2006).

Avrupa Kıtasındaki Dağılımı

R1a haplogrubunun Avrupa’daki dağılımını genel olarak aşağıdaki haritada görebilirsiniz. 

Underhill ve diğerlerinin R1a ile ilgili araştırma sonuçlarına göre hazırladıkları ayrıntılı bir haritadır. Noktalar örneklerin alındığı bölgeleri göstermektedir.

Underhill ve diğerlerinin, R1a ile ilgili araştırma sonuçlarına göre hazırladıkları ayrıntılı bir haritadır. Noktalar çok sayıda örneğin alındığı bölgeleri göstermektedir. (Underhill 2009)

R1a haplogrubu Avrupa’da en fazla Rusya’nın Belgorod (%62) ve Orel (%61) Oblastlarındaki Ruslarda görülmektedir. Battaglia ve diğerlerinin çalışmasına göre, Polonya genelindeki R1a ortalaması %56,5’dir (Battaglia 2009).

R1a haplogrubu %29,8 ile Doğu Almanya, 26,7 ile Batı Polonya, %55,9 ile Güneybatı Polonya, %52,9 ile Kuzey Polonya, %47,6 ile Orta Polonya, %46,2 ile Doğu Polonya, %60,9 ile Slovakya, %61,8 ile Rusya’nın Beyaz Rusya’ya yakın Orel bölgesi, %62,2 ile güneyli Ruslar, %47 ile Rusya’nın Estonya’ya yakın kuzeybatısı (Pskov), %30,8 ile Moskova’nın doğusundaki Kostromalı Ruslar, %27,3 ile güneybatılı Ruslar, %26,5 ile Rusyalı Mariler, %25,6 ile doğudaki Çuvaşlar, %19,1 ile Kafkasya’da Abazalar, %18,4 ile Ural grubu Udmurtlar, %17,9 ve %50 arası oranlarda Ukrayna genelinde görülmektedir (Underhill 2009).

R1a haplogrubu İç ve Doğu Avrupa’da güneye indikçe oran olarak düşüş göstermektedir. Macaristan’da bu oran %20’ye, Romanya’da %17’ye, Avusturya ve Hırvatistan’da %26’ya düşmektedir (Underhill 2009). Yine kuzeye çıktıkça Norveç’te %23’e, Finlandiya’da %10’a (Rosser 2000) düşmektedir. Batıya doğru gidildiğinde Batı Almanya’da %5 gibi bariz bir düşüş görülmektedir. İngiltere ve Fransa’da ise %1 ilâ %4 arası oranlarda seyretmektedir. Ayrıca İsviçre’de %3, Hollanda’da %4, Danimarka’da %13 gibi oranlarda görülür (Underhill 2009).

ALT DALLAR

R1a haplogrubunun en büyük anadalı M417 (R1a1a1), L664 ve S224 olarak iki dala ayrılır.

r1a-dallari

L664, yaklaşık 6000 yıl önce (MÖ 3000 civarında) M417’den ayrılmıştır. Bu dal genellikle Kuzeybatı Avrupa’da %1 ilâ %10 arası oranlarda görülen R1a’nın o bölgeye özgü dalı olarak bilinmektedir. R-L664, temel olarak Kuzeybatı Avrupa’da İngiltere, İrlanda, İsveç, Norveç ve Batı Almanya’da görülmektedir. Bu dal Türkiye’de görülmez.

S224 (Z645/Z648/M802) de yine ortalama 6000 yıl önce M417’den ayrılan diğer bir daldır.

S224, yaklaşık 5000 yıl önce (MÖ 3000’lerde) Z283/Z282 ve Z93/Z94 şeklinde iki dala ayrılmıştır.

Z282, 5000 yaşında bir daldır. En fazla Doğu ve Orta Avrupa’da görülse de bu dala Balkanlar, Güney Asya, Kuzey Avrupa ve Orta Doğu’da da rastlanmaktadır.

Z93/Z94, Orta Asya’yı da içine alan en kapsamlı R1a dallarından biridir. Z93 dalı, yaklaşık 4800 yıl önce (MÖ 2800’de) L657, Z2124 ve Y40 gibi dallara ayrılır.

L657 dalı 4800 yıl önce Z94’ten ayrılan Orta ve Güney Asya dalıdır.

Z2124 de yine Doğu Avrupa ve Orta Asya’da görülmektedir. Y40 ise henüz belli bir bölgeye özgü diyemeyeceğimiz dallardan biridir. Nitekim Y40, Orta Doğu, Güney Avrupa, Güney Asya gibi dağınık bir alanda görülen nadir dallardan biridir.

Aslında tarihî süreç zarfında bir çok dal, günümüzde yoğun görüldüğü bölgelerden daha farklı bölgelere giderek yerleşmiştir. Örneğin Z282 daha çok Doğu Avrupa ve İskandinavya taraflarında görülse de Z282’ye Pakistan, Türkiye, Lübnan, Suudi Arabistan, Katar, Macaristan gibi farklı coğrafi mekanlarda da görülmektedir.

Türk Dalları 

Türklerde görülen R1a dallarını araştıran kapsamlı bir çalışma henüz mevcut olmasa da FTDNA proje verilerinden tespit edebildiğimiz kadarıyla Türkler çoğunlukla Z93/Z94’ün alt dallarında görülmektedir. Yine Z282/Z283 dalı da kısmen Türkler arasında rastlanan alt dallardan bir diğeridir.

Kırgız Dalı

Kırgızlarda görülen R1a dalı, Z93>Z94>Z2124>Z2125>S23592>YP1456 altında sınıflanmaktadır. R1a haplogrubunun %63 oranında görüldüğü Kırgızlar, büyük çoğunlukla bu dala (YP1456) aittir. Kırgızların tarihte bilinen en eski konumlarının Baykal Gölü’nün batısı olduğu düşünülürse, Kırgızların %63’ünün ortak atası yaklaşık MÖ 1600’de Sibirya’da yaşamış kişi veya kişilere dayanır. Yine Kırgızlarla YP1456’ın babası diyebileceğimiz S23592 dalından ayrılan bazı ufak gruplar günümüzde Tatar, Macar, Litvanyalı, Rus ve Lehler arasında da yer almaktadır. Bu grupların, batıya göçen Hunlar arasına karışmış Kırgızlarla aynı kökten olan topluluklar olma ihtimali bulunmaktadır.

Kazak Dalı

Kazakistan’da Kazaklar arasında R1a haplogrubu %1,5 oranında görülür (Underhill 2009). Az sayıdaki R1a’lı Kazakların (Babasanlar),  Z93>Z94>L657>Y9>Y7 dalına mensup oldukları bilinmektedir. Y7, MÖ 1900’lerdeki bir kişi veya gruba dayanır. Y7’den gelen R1a’lılar günümüzde Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, İran, Katar, Umman, Özbekistan, Pakistan, Hindistan, Irak gibi Orta Doğu ve Güney Asya ülkelerinde görülmektedir. Bu durum tarihî süreç zarfında Orta Doğu ve Güney Asya’ya yerleşen Gazneli ve Abbasi dönemi Türk kökenli askerlerle de ilişkili olabilir. Yine Kazakların Kozha gruplarında da R1a haplogrubu mevcuttur.

GÖRÜLDÜĞÜ ÜLKE/BÖLGE VE HALKLAR

Çeşitli bilimsel makale ve araştırmalardan derlediğimiz R1a haplogrubu yüzdelik oranları aşağıda yer almaktadır.

ÜLKE HALK/BÖLGE ORAN (%) KAYNAK
Pakistan Mohanalar 71 Underhill 2009
Tacikistan Tacikler 63,6 Zerjal 2002
Kırgızistan Kırgızlar 63,4 Zerjal 2002
Rusya Ruslar/Güney 62,2 Underhill 2009
Rusya Ruslar/Orel 61,8 Underhill 2009
Slovakya Güney 60,9 Underhill 2009
Pakistan Rajput 60 Underhill 2009
Polonya Lehler 56,5 Battaglia 2009
Polonya Güneybatı 55,9 Underhill 2009
Polonya Kuzey 52,9 Underhill 2009
Slovakya Doğu 52,6 Underhill 2009
Ukrayna Ukraynalılar 50 Battaglia 2009
Kırgızistan Kırgızlar 50 Underhill 2009
Pakistan Kashmiri 50 Underhill 2009
Pakistan Sindhi 49 Underhill 2009
Polonya Orta 47,6 Underhill 2009
Rusya Ruslar/Pskov 47 Underhill 2009
Ukrayna Belgorod 46,4 Underhill 2009
Polonya Doğu 46,2 Underhill 2009
Pakistan Balti 46 Underhill 2009
Slovakya Kuzey 45,5 Underhill 2009
Pakistan Pathan 45 Underhill 2009
Ukrayna Dneprovskii 43,9 Underhill 2009
Rusya Ruslar/K.batı 42,9 Underhill 2009
Çek Cumhuriyeti Çekler 41,33 Battaglia 2009
Tataristan Tatarlar 39,4 Underhill 2009
Rusya Altaylılar 39,3 Underhill 2009
Slovenya Slovenler 38,66 Battaglia 2009
Hırvatistan Osijek 37,9 Underhill 2009
Pakistan Brahui 35 Underhill 2009
Ukrayna Donetsk 34,4 Underhill 2009
Rusya Hakaslar 34,2 Underhill 2009
Hindistan Hint-Avrupalılar 32,14 Sengupta 2006
Özbekistan Özbekler 32,1 Zerjal 2002
Rusya Ruslar/Kostroma 30,8 Underhill 2009
Almanya Doğu 29,8 Underhill 2009
Hırvatistan Hırvatlar 29,66 Battaglia 2009
Rusya Başkurtlar 28,6 Underhill 2009
Rusya Ruslar/G.batı 27,3 Underhill 2009
Afganistan Özbekler 27 Cristofaro 2013
Hırvatistan 26,9 Underhill 2009
Polonya Batı 26,7 Underhill 2009
Pakistan 26,5 Sengupta 2006
Rusya Mariler 26,5 Underhill 2009
Avusturya Genel 26,3 Underhill 2009
Hırvatistan Split 25,8 Underhill 2009
Rusya Balkarlar 25,7 Underhill 2009
Rusya Çuvaşlar 25,6 Underhill 2009
Pakistan Güney 24,2 Underhill 2009
Norveç Norveçliler 23 Underhill 2009
Kazakistan Uygurlar 21,2 Zerjal 2002
Macaristan Genel 20,4 Underhill 2009
Rusya Abazalar 19,1 Underhill 2009
Rusya Udmurtlar 18,4 Underhill 2009
Pakistan Kalaşlar 18 Underhill 2009
Ukrayna Orta 17,9 Underhill 2009
Pakistan Kuzey 16,5 Underhill 2009
İran Güney 16,23 Regueiro 2006
Afganistan Türkmenler 16,2 Cristofaro 2013
Çin-D.Türkistan Uygurlar 16 Shou 2010
Danimarka Batı 15,8 Underhill 2009
Almanya Orta 15,8 Underhill 2009
Almanya Kuzey 15,4 Underhill 2009
Başkurdistan Tatarlar 15,4 Underhill 2009
Rusya Kabardeyler 14,2 Underhill 2009
Bosna Boşnaklar 13,72 Battaglia 2009
Rusya Kumuklar 13,2 Underhill 2009
Çin-D.Türkistan Özbekler 13 Shou 2010
Danimarka Güneydoğu 13 Underhill 2009
Özbekistan Özbekler 13 Underhill 2009
Yunanistan Yunanlar 12,81 Battaglia 2009
Rusya Çerkezyalılar 12,7 Underhill 2009
Rusya Nogaylar 12,6 Underhill 2009
Danimarka Kuzey 11,6 Underhill 2009
Kafkasya 11,53 Battaglia 2009
Rusya Adegeler 11,3 Underhill 2009
Hindistan Dravidler 11,04 Sengupta 2005
Almanya Güney 11 Underhill 2009
Gürcistan Tiflis 10,8 Underhill 2009
İtalya Kuzeydoğu 10,44 Battaglia 2009
İran 10,3 Underhill 2009
İrlanda Kuzey 9,5 Underhill 2009
Hollanda Kuzey 9,1 Underhill 2009
Rusya Karanogaylar 9,1 Underhill 2009
Mısır 9,1 Underhill 2009
Umman Araplar 9,09 Luis 2004
Türkiye Doğu 8,7 Cinnioğlu 2004
(Underhill 2009)
Irak Iraklılar 8,4 Al Zahery 2011
Rusya Federasyonu Lezgiler 8,3 Zerjal 2002
Rusya Tuvalılar 7,8 Underhill 2009
BAE 7,31 Cadenas 2008
Arnavutluk Arnavutlar 7,14 Battaglia 2009
Katar Araplar 6,94 Cadenas 2008
Türkiye 6,88 Cinnioğlu 2004
İrlanda Doğu 6,3 Underhill 2009
Almanya Genel 6,3 Underhill 2009
İsviçre Kuzeydoğu 6,3 Underhill 2009
Türkiye Batı 6,1 Cinnioğlu 2004 (Underhill 09)
Danimarka Doğu 5,9 Underhill 2009
Rusya Komiler 5,8 Underhill 2009
Azerbaycan Türkler 5,3 Zerjal 2002
Hollanda Güneydoğu 5,3 Underhill 2009
Almanya Batı 5 Underhill 2009
Ermenistan Ermeniler 4,8 Zerjal 2002
Çin-D.Türkistan Kazaklar 4,8 Shou 2010
Türkmenistan Türkmenler 4,8 Zerjal 2002
Hollanda Batı 4,3 Underhill 2009
Fransa Doğu 4 Underhill 2009
İsviçre Kuzeybatı 3,7 Underhill 2009
İngiltere Kuzey 3,4 Underhill 2009
Türkiye Orta 3,3 Cinnioğlu 2004
(Underhill 2009)
İran Kuzey 3,03 Regueiro 2006
Lübnan Müslümanlar 3 Flores 2005
Mısır Araplar 2,72 Luis 2004
Kazakistan Kazaklar 2,6 Zerjal 2002
Kazakistan Kazaklar 1,5 Underhill 2009
Moğolistan Moğollar 1,3 Cristofaro 2013

Son güncelleme tarihi: 03.02.2016, İlhan Cengiz, www.haplogruplar.com

KAYNAKÇA

1. YFull R1a Tree, http://yfull.com/tree/R1a/

2. Underhill, P.A.; Myres, Natalie M; Rootsi, Siiri; Metspalu, Mait; Zhivotovsky, Lev A; King, Roy J; Lin, Alice A; Chow, Cheryl-Emiliane T; et al. (2009), “Separating the post-Glacial coancestry of European and Asian Y chromosomes within haplogroup R1a”, European Journal of Human Genetics 18 (4): 479–484, doi:10.1038/ejhg.2009.194, PMC 2987245, PMID 19888303

3. Raghavan, Maanasa, Pontus Skoglund, Kelly E. Graf, Mait Metspalu, Anders Albrechtsen, Ida Moltke, Simon Rasmussen et al. “Upper Palaeolithic Siberian genome reveals dual ancestry of Native Americans.” Nature(2013). ⇒ R haplogrubuna mensup Mal’ta erkeğinin otozomal yapısı,Gedmatch.com üzerinden F999914 ile MDLP K23b genetik analizi sorgulanabilir.

4. King RJ, Ozcan SS, Carter T, Kalfoğlu E, Atasoy S, Triantaphyllidis C, Kouvatsi A, Lin AA, Chow CE, Zhivotovsky LA, Michalodimitrakis M, Underhill PA: Differential Y-chromosome Anatolian influences on the Greek and Cretan Neolithic. Ann Hum Genet 2008, 72:205-214.

5. Sengupta S, Zhivotovsky LA, King R, Mehdi SQ, Edmonds CA, Chow CT, Lin AA, Mitra M, Sil SK, Ramesh A, Usha Rani MV, Thakur CM, Cavalli-Sforza LL, Majumder PP, Underhill PA: Polarity and temporality of high resolution Y chromosome distributions in India identify both indigenous and exogenous expansions and reveal minor genetic influence of Central Asian pastoralists. Am J Hum Genet 2006, 78:202-221.

6. Regueiro M, Cadenas AM, Gayden T, Underhill PA, Herrera RJ: Iran: tricontinental nexus for Y-chromosome driven migration. Hum Hered 2006, 61:132-143.

7. Flores C, Maca-Meyer N, Larruga JM, Cabrera VM, Karadsheh N, Gonzalez AM: Isolates in a corridor of migrations:a high-resolution analysis of Y-chromosome variation in Jordan. J Hum Genet 2005, 50:435-441.

8. Luis JR, Rowold DJ, Regueiro M, Caeiro B, Cinnioğlu C, Roseman C, Underhill PA, Cavalli-Sforza LL, Herrera RJ: The Levant versus the Horn of Africa: evidence for bidirectional corridors of human migrations. Am J Hum Genet 2004, 74:532-544.

9. Cadenas AM, Zhivotovsky LA, Cavalli-Sforza LL, Underhill PA, Herrera RJ: Y-chromosome diversity characterizes the Gulf of Oman. Eur J Hum Genet 2008, 16:374-386.

10. Cinnioğlu C, King R, Kivisild T, Kalfoglu E, Atasoy S, Cavalleri GI, Lillie AS, Roseman CC, Lin AA, Prince K, Oefner PJ, Shen P, Semino O, Cavalli-Sforza LL, Underhill PA: Excavating Y-chromosome haplotype strata in Anatolia. Hum Genet 2004, 114:127-148.

11. Zerjal et al (2002), A Genetic Landscape Reshaped by Recent Events: Y-Chromosomal Insights into Central Asia, Volume 71, Issue 3, p466–482, September 2002; Web: http://www.cell.com/ajhg/abstract/S0002-9297(07)60328-0

12. Wei-Hua Shou, En-Fa Qiao, Chuan-Yu Wei, Yong-Li Dong, Si-Jie Tan, Hong Shi, Wen-Ru Tang and Chun-Jie Xiao, Y-chromosome distributions among populations in Northwest China identify significant contribution from Central Asian pastoralists and lesser influence of western Eurasians, Journal of Human Genetics (2010) 55, 314–322; doi:10.1038/jhg.2010.30; published online 23 April 2010.

13. Julie Di Cristofaro , Erwan Pennarun , Stéphane Mazières, Natalie M. Myres, Alice A. Lin, Shah Aga Temori, Mait Metspalu, Ene Metspalu, Michael Witzel, Roy J. King, Peter A. Underhill, Richard Villems, Jacques Chiaroni, October 18, 2013DOI: 10.1371/journal.pone.0076748

14. Al-Zahery (2011), In search of the genetic footprints of Sumerians: a survey of Y-chromosome and mtDNA variation in the Marsh Arabs of Iraq, Additional file 3 – Absolute frequencies of Y-chromosome haplogroups and subhaplogroups in the 48 populations included in the PCA.

15. Battaglia V, Fornarino S, Al-Zahery N, Olivieri A, Pala M, Myres NM, King RJ, Rootsi S, Marjanovic D, Primorac D, Hadziselimovic R, Vidovic S, Drobnic K, Durmishi N, Torroni A, Santachiara-Benerecetti AS, Underhill PA, Semino O: Y-chromosomal evidence of the cultural diffusion of agriculture in southeast Europe. Eur J Hum Genet 2009, 17:820-830. 

16. Luis JR, Rowold DJ, Regueiro M, Caeiro B, Cinnioğlu C, Roseman C, Underhill PA, Cavalli-Sforza LL, Herrera RJ: The Levant versus the Horn of Africa: evidence for bidirectional corridors of human migrations. Am J Hum Genet 2004, 74:532-544.

17. Genetik ve Haplogruplar Araştırma Projesi, www.haplogruplar.com

Bu yazı İlhan Cengiz tarafından www.haplogruplar.com sitesinde Şubat 2016’da yayımlanmıştır. Kaynak göstermek şartıyla makaleyi paylaşabilirsiniz. Yazı gerektiğinde güncellenebilir. Güncellemeler için orijinal bağlantıyı takip ediniz: http://www.haplogruplar.com/r1a-haplogrubu/ 

 

İlhan Cengiz Hakkında Kısa Bilgi

İlhan Cengiz, genetik (Y-DNA, mtDNA haplogrupları ve otozomal genler) hakkında araştırmacı yazar. Yazara ulaşmak için: https://www.facebook.com/turkgenetik

1 yorum - R1a Haplogrubu Hakkında Bilgi

  1. Hocam,kimi kişiler Türkiye’de gerçek Türk olmadığını söylüyor. Bu konu hakkında düşünceniz nedir?

Yorum yaz

Eposta adresiniz yalnızca editörler tarafından görülebilir. Yorumlar kontrol edildikten sonra yayımlanmaktadır. Küfür veya hakaret içeren yorumlar filtre nedeniyle otomatik silinir. Yorum sahiplerinin IP adresleri sunucuda kaydedilir. Bilimsel değeri olmayan veya ideolojik görüş içeren boş mesajlar yayımlanmaz.


*